Wat zijn aldehyden in parfum en hoe worden ze gebruikt?

1212/0808/1212 Aan 1212/0808/1212

Geplaatst door Sam Lin

Als je je al een tijdje verdiept in de wereld van de parfumerie, ben je waarschijnlijk wel eens de term ‘aldehyden’ tegengekomen; en als wetenschap je ding is, heeft dat misschien je interesse gewekt. Aldehyden, die nauw verbonden zijn met het iconische Chanel No. 5, komen in wisselende hoeveelheden voor in bijna elk modern parfum.

Aldehyden werden voor het eerst in de parfumerie gebruikt in het begin van de 20e eeuw. Tot de meest gebruikte aldehyden behoren methylheptynecarbonyl (MHC), hexylcinnamaldehyde (HCA) en benzaldehyde. Aldehyden worden vaak gecombineerd met bloemige geurnoten en worden met name gebruikt om sterke en intense geuren, zoals die van witte bloemen, in balans te brengen. Daarnaast worden aldehyden in moderne parfums gebruikt om een aangename, frisse geur te creëren en soms ook om metaalachtige effecten te wekken.

Wat zijn aldehyden?

In de scheikunde is een aldehyde een organische verbinding die ontstaat door gedeeltelijke oxidatie en die een carbonylgroep (C=O) bevat. Het koolstofatoom moet aan ten minste één waterstofatoom gebonden zijn (R-CH=O) om de verbinding als een aldehyde te kunnen classificeren. Aldehyden komen voor in natuurlijke essences van sinaasappelschil, roos, dennenessence, kaneel, citronella en nog veel meer. Ze kunnen echter net zo goed in een laboratorium worden vervaardigd.

Aldehyden in de parfumerie: hoe ruiken ze?

Alifatische aldehyden, aromatische aldehyden en in het algemeen aldehyden met een hoger molecuulgewicht worden in de parfumerie gebruikt, maar ze zijn allemaal anders opgebouwd. Elk roept een bepaald soort geur op en wordt dienovereenkomstig gebruikt in geurprofielen. Daarom is het niet zo eenvoudig om de vraag te beantwoorden die in de lucht hangt: hoe ruiken aldehyden eigenlijk? Als je ooit hebt gehoord dat een geur wordt omschreven als sprankelend, bruisend en elektrisch, is de kans groot dat deze een aanzienlijke hoeveelheid aldehyden bevat. Aldehyden ruiken duidelijk zeepachtig, bijna wasachtig, en je zult bloemige en citrusachtige ondertonen kunnen waarnemen. Bovendien kunnen ze de geurcombinaties waarmee ze worden gecombineerd versterken.

De rol van aldehyden in de parfumerie

Dat Chanel No. 5 het eerste parfum zou zijn waarin synthetische bestanddelen, met name aldehyden, werden verwerkt, is een van de meest hardnekkige mythes in de geschiedenis van de parfumerie. Fougère Royale, in 1882 door Paul Parquet voor Houbigant gecreëerd, was het eerste moderne parfum waarin synthetische verbindingen werden gebruikt. En aldehyden werden voor het eerst in de parfumerie toegepast door Louis Armingeat, toen hij in 1905 Rêve D’Or (Golden Dream) creëerde.

Maar eer wie eer toekomt. Het gebruik van aldehyden in Chanel No. 5 heeft de manier veranderd waarop deze stoffen door de parfumindustrie werden gezien. Ernest Beaux voegde, door een toevallige geniale ingeving, een veel grotere hoeveelheid aldehyden toe dan gepland toen hij werkte aan een monster van het parfum voor Gabrielle „Coco” Chanel. Hij had op dat moment geen idee dat hij het trio van „vette“ aldehyden had gecreëerd, namelijk C10, C11 en C12, dat de westerse parfumerie het grootste deel van het volgende decennium zou domineren. Coco Chanel werd verliefd op de nogal onnatuurlijke geur van Beaux’ formule, aangezien ze had gewild dat No. 5 naar een vrouw zou ruiken en niet naar een bloemstuk. Enige tijd later werd zelfs Chanel No. 22 vervaardigd met een enorme hoeveelheid ‘vette’ aldehyden, zodat het een vergelijkbare geur zou behouden.

Zijn aldehyden in parfum schadelijk voor de gezondheid?

Aldehyden in parfums zijn niet schadelijk voor je gezondheid. Zolang je je parfums bij gerenommeerde merken koopt, kun je erop vertrouwen dat je geen nadelige gevolgen zult ondervinden van je voorliefde voor de aldehydefamilie. Contact met aldehyden is volkomen veilig wanneer de samenstelling is afgestemd op het beoogde gebruik.

Veelgebruikte aldehyden in de parfumerie

Elk alifatisch aldehyde heeft een unieke geur; daarom volgt hier een kort overzicht van aldehyden die veel worden gebruikt in niche- en designerparfums:

C7 – Deze heptanalverbinding, die voorkomt in salie, heeft een kruidig-groen aroma. Het doet denken aan een weelderige weide vol bloemen.
C8 – Deze octanalverbinding heeft een fruitig aroma en komt vooral voor in citrusoliën. Om het precies te zeggen: het ruikt naar verse sinaasappels.
C9 – Deze nonanal-verbinding heeft een roosachtige geur met een vleugje jasmijn, die warm en gezellig of juist fris en zuiver kan overkomen, afhankelijk van hoe deze in een parfum wordt verwerkt.
C10 – Deze decanale verbinding doet je, afhankelijk van de structuur, onmiddellijk denken aan een sinaasappelschil of een mand vol citroenen.
C11 – Deze undecanal-verbinding, die van nature voorkomt in korianderbladolie, ruikt fris en zuiver met een vleugje citrus.
C12 – Deze dodecanal-verbinding, die voorkomt in citrusoliën, is zeer veelzijdig in de parfumerie, aangezien het geurprofiel ervan varieert naargelang het gebruik. In geconcentreerde vorm heeft het een metaalachtige ondertoon, maar in verdunde vorm roept het zachte bloemige geuren op, zoals seringen en viooltjes. Het kan ook gemakkelijk overgaan in kruidige geuren.
C13 – Deze tridecanal-verbinding doet je ongetwijfeld aan grapefruit denken. De geur is zeepachtig, fris en wasachtig, met sterke citrusachtige ondertonen, en valt bij de meeste mensen in de smaak.
C14 – Bekend van Mitsouko: deze undecaanverbinding is technisch gezien een lacton, maar wordt vanwege zijn zoete en fruitige geur vaak aangeduid als perzikaldehyde.

Aromatische aldehyden zijn doorgaans vrij complex, maar als je er eenmaal aan gewend bent, zul je merken dat het verrassend eenvoudig is om hun geuren te herkennen. Zo wordt de meidoorn- of aubépine-noot in Après L’Ondée van Guerlain verkregen met behulp van anijsaldehyde (p-methoxybenzaldehyde). Anisaldehyde doet denken aan zoethout, en benzaldehyde heeft de typische nootachtige geur van amandelen. Misschien weet je dat jasmijn, afhankelijk van de herkomst, als grondstof in de parfumerie behoorlijk duur kan zijn. Amylcinnamaldehyden (ACA) en hexylcinnamaldehyden (HCA) zijn synthetische verbindingen die precies naar jasmijn ruiken; daarom worden ze vaak als vervangingsmiddel gebruikt.

Aanbevelingen voor parfums met aldehyden

Aldehyden zijn dankzij hun veelzijdigheid en dynamiek niet meer weg te denken uit de parfumerie. Als je eens aldehydische parfums wilt uitproberen, volgen hier een paar aanbevelingen naast de iconische geuren van Chanel: