De 7 geurfamilies van de parfumwereld

Ben je ooit tijdens een chique etentje in verlegenheid gebracht en gevraagd hoe je de Chardonnay zou omschrijven die net in je glas was geschonken? Misschien struikelde je in eerste instantie over je woorden en zei je iets in de trant van ‘fruitig, zuur, fris’, omdat deze en andere woorden inderdaad door wijnmakers en kenners worden gebruikt om wijn te beschrijven en in categorieën in te delen. In de parfumwereld is dit niet anders. De traditionele parfumerie heeft haar eigen taal voor het classificeren van geuren, die worden ingedeeld in 7 verschillende geurfamilies.

Ik wil je niet vervelen met een heleboel historische details, maar voor de duidelijkheid: veel parfumfamilies en -classificaties zijn in de 20e eeuw ontstaan, maar de indeling die we vandaag de dag kennen, is in 1984 opgesteld door de Société Française des Parfumeurs (SFP). Het doel van het classificeren van geuren is ten eerste om wat orde te scheppen in de creatieve wereld van een parfumeur. Ten tweede, en het belangrijkste voor consumenten, is het een leidraad voor ons, parfumliefhebbers, bij het kiezen van parfums die soms een hele maand huur kunnen kosten. Je wilt er zeker van zijn dat je het parfum waarin je investeert ook echt LEUK vindt.

Het is daarom nuttig en belangrijk dat parfumliefhebbers deze geurfamilies kennen, omdat ze zo hun keuzes kunnen beperken. Er komen immers elk jaar honderden nieuwe parfums op de markt, die de markt overspoelen en onze toch al enorme keuze elke dag nog verder vergroten.

Bijna veertig jaar nadat de SFP geuren in zeven geurfamilies heeft ingedeeld, zullen sommigen wellicht de door hen vastgestelde standaardindeling in twijfel willen trekken, omdat parfums tegenwoordig – dat moet toegegeven worden – complexer en verfijnder zijn. Maar als je net begint met het ontdekken van parfums, is kennis van de zeven geurfamilies een prima startpunt voor je eigen ‘Parfum 101’. Hier volgt dus een kort overzicht:

De citrusgeurfamilie

Geuren uit deze familie zijn om voor de hand liggende redenen gemakkelijk te herkennen en sommige bestaan al heel lang. Een goed voorbeeld hiervan is de eerste Eau de Cologne, die in de 16e eeuw in Italië werd ontwikkeld.

Zoals de naam van deze geurfamilie al aangeeft, zijn de parfums in deze familie gebaseerd op citrusvruchten. Ze vallen op door hun frisse, levendige, zure en zonnige kenmerken, dankzij de hesperiden. Dit zijn etherische oliën die worden gewonnen uit de schil van vruchten zoals sinaasappel, citroen, grapefruit, mandarijn, yuzu en bergamot – om er maar een paar te noemen. In parfums vormen citrusnoten meestal de topnoten, omdat ze vluchtig zijn en na enkele minuten niet meer waarneembaar zijn.

Er zijn echter ook parfums op de markt met prachtig gecombineerde citrusnoten en geurnoten uit andere geurfamilies, waardoor een algeheel frisse geur ontstaat die perfect is voor de zomer. Uitstekende voorbeelden hiervan zijn Yuzu van Acqua di Parma en de klassieker CK One. Hier volgen nog enkele andere citrusgeuren:

De bloemige geurfamilie

Deze geurfamilie is waarschijnlijk een van de grootste en oudste in de geschiedenis van de parfumerie. Juist daarom zijn parfumeurs altijd zeer gemotiveerd om extra creatief en innovatief te zijn, in de hoop een parfum te creëren dat complex, boeiend en uniek is en een breed publiek aanspreekt.

Zoals de naam al aangeeft, vormen een bloem of een boeket bloemen de rode draad in de parfums van deze categorie. Bij het ontwikkelen van een bloemig parfum creëren parfumeurs akkoorden rond witte bloemen (jasmijn, oranjebloesem, tuberoos of iris) of poederachtige bloemen zoals viooltjes of de koningin onder de bloemen, de roos.

De bloemige geurfamilie wordt doorgaans geassocieerd met vrouwelijkheid, maar sommige herenparfums bevatten tegenwoordig ook bloemige geurnoten in combinatie met meer aromatische geurnoten, waardoor ze interessanter en aantrekkelijker zijn, vooral voor een jonger publiek. Enkele geliefde designerparfums die sterk leunen op bloemige geurnoten zijn Gucci Bloom en L’Air du Temps van Nina Ricci. Zie hieronder voor de beste bloemige nicheparfums:

De chypre–geurfamilie

Dit is een interessante! Deze recente geurfamilie ontleent haar naam en indeling niet aan iets uit de natuur op zich, zoals de meeste andere families op deze lijst. Deze geurfamilie ontleent haar naam namelijk aan een parfum dat in 1917 werd gecreëerd door de Corsicaanse parfumeur François Coty. Het parfum Chypre was zo succesvol dat er een geheel nieuwe geurfamilie omheen moest worden gecreëerd om geuren met hetzelfde akkoord eenvoudig en op de juiste manier te kunnen classificeren.

Het chypre-akkoord bestaat traditioneel uit bergamot, roos, jasmijn, cistus, patchouli en eikenmos. Tegenwoordig nemen sommige parfumeurs wat creatieve vrijheid en voegen ze soms ook fruitige, andere bloemige en oosterse geurnoten toe. Hoe dan ook, de chypre-familie kan lastig te omschrijven zijn als je nog niet zo veel ervaring hebt met de wereld van parfum. Enkele woorden die in je opkomen bij het beschrijven van deze geurfamilie zijn: herfstachtig, bemoste, een vochtig bos en scherp. Als dat nog steeds geen belletje doet rinkelen, neem dan zeker eens een kijkje bij parfums als Diptyque Orphéon of Clinique Aromatics Elixir. We zijn er zeker van dat je dan zult begrijpen waarom de originele Chypre destijds zo’n hit was.

De aromatische fougère-geurfamilie

Als deze familie een kleur zou zijn, zou het groen zijn. Sommige mensen noemen deze familie immers de varenfamilie, maar denk nog maar eens goed na voordat je denkt dat deze naam is afgeleid van de geur van een echte varen.

Ja, deze geurfamilie is puur verzonnen, want echte varens ruiken helemaal niet zoals de varenakkoorden van deze familie. De naam van deze familie is afkomstig van een vrij beroemd parfum uit 1882, de Fougère royale. Dit revolutionaire parfum zorgde voor heel wat opschudding en net als bij Chypre ontstond er daardoor een hele geurfamilie.

Het traditionele varenakkoord is doorgaans opgebouwd rond een aromatische topnoot met tijm en rozemarijn, lavendel en een bloemig hart met geranium, en een meer houtachtige en vanilleachtige basisnoot met coumarine en eikenmos. Tegenwoordig zijn sommige varenakkoorden aanzienlijk lichter en frisser. Mooie voorbeelden hiervan zijn Solo van Loewe en Eau Illuminee van Parfums DelRae.

De Woody-geurfamilie

Rokerig, sensueel of zelfs weelderig. Dit zijn slechts enkele woorden waarmee de vele geurnoten van deze familie worden beschreven. De geurnoten in deze familie kunnen grofweg worden onderverdeeld in twee groepen: de groep van geurige houtsoorten, bestaande uit sandelhout en cederhout, en de groep van bladeren, bestaande uit vetiver en patchouli.

Is het je opgevallen dat deze geurnoten de basis vormen van de meeste parfums die je draagt? Dat is geen toeval. Parfumeurs gebruiken deze houtachtige geurnoten als ruggengraat, waarop vervolgens andere geurnoten worden opgebouwd.

Vroeger werden deze geurnoten vooral gebruikt voor het maken van herenparfums, maar na verloop van tijd realiseerden parfumeurs zich dat het combineren van houtachtige geurnoten met bloemige en fruitige geurnoten zowel uiterst vrouwelijke als aantrekkelijke androgyne geuren kan opleveren. Enkele briljant samengestelde houtachtige geurnoten zijn te ontdekken in parfums zoals ‘By The Fireplace’ van Maison Margiela en het geliefde ‘Baccarat Rouge 540’ van Maison Francis Kurkdjian.

De Amber-geurfamilie

Sommigen noemen deze geurfamilie ‘oriëntaals’, maar ‘amber’ klinkt gewoon zoveel beter en geeft meteen weer waar deze familie om draait: warmte en sensualiteit.

Vroeger was ambergrijs het belangrijkste ingrediënt dat de aanwezigheid van amberachtige geurnoten mogelijk maakte. Voor wie het niet weet: ambergrijs is een wasachtige, vaste maar brandbare stof die wordt geproduceerd in het spijsverteringsstelsel van potvissen. Deze grondstof is zeldzaam en de zoete geur die het in gerijpte toestand verspreidt, kan tegenwoordig gemakkelijk worden vervangen door de synthetische stof ambroxide, waardoor amberachtige geuren in zekere zin toegankelijker zijn geworden voor het grote publiek.

Mensen die van amberachtige parfums houden, omschrijven deze doorgaans als zoet, poederachtig en zelfs kruidig. Dat is helemaal geen verrassing, aangezien de ambernoot zelf een combinatie is van vanille, labdanum en opoponax.

Andere veelvoorkomende geurnoten in amberachtige parfums zijn kaneel, mirre, wierook, benzoë en oud. Zoals je wellicht hebt gemerkt, komen al deze geurnoten vaak voor in de basisnoot van parfums, omdat ze intens, langdurig en ongelooflijk genuanceerd zijn. Enkele favorieten onder liefhebbers uit deze geurfamilie zijn Opium van Yves Saint Laurent en Amber Musk van Montale.

De geurfamilie ‘Leer’

De oorsprong van deze geurfamilie is lang niet zo aantrekkelijk als de geurnoten die er later deel van zullen uitmaken. De makers van leren handschoenen realiseerden zich in die vroege dagen dat ze iets nodig hadden om de onaangename ammoniakgeuren te maskeren die uit hun nieuwe lederen producten opstegen. En zo ontstonden… parfums. De parfums die door de handschoenmakers werden gebruikt, creëerden aangename geuren met rokerige, houtachtige, harsachtige en honingachtige geurnoten die zeer gewild werden onder parfumliefhebbers.

Als we naar het heden kijken, zien we dat – in tegenstelling tot wat sommige mensen misschien denken – parfumeurs eigenlijk geen leer als ingrediënt gebruiken in parfums met een uitgesproken leergeur. Nee, deze geurfamilie is trots veganistisch: parfumeurs maken gebruik van synthetische stoffen om die geliefde geur van oud leer na te bootsen, die ze vervolgens combineren met andere geurnoten om iconische parfums te creëren. Sommige van hun creaties neigen naar bloemige geuren, andere zijn direct herkenbaar aan hun tabaksnoot met een vleugje hooi, honing en hout, en weer andere zijn ronduit kruidig met meer aldehydische noten. Dit zijn de beste niche-leergeuren.

Hoe dan ook, deze geurfamilie verdient meer waardering dan ze vaak krijgt – een reden waarom sommige merken hun best doen om ons te verleiden met heerlijke leergeuren in parfums zoals Bibliotheque van Byredo of Rose & Cuir van Frédéric Malle.

En voilà! Laat deze lijst je leidraad zijn tijdens je ontdekkingsreis door de wereld van de parfums. Het is een heerlijk kleurrijke, verhelderende en leerzame reis. Net wanneer je denkt dat je genoeg hebt geleerd, valt er altijd nog meer te ontdekken. Neem bijvoorbeeld ons eigen artikel over de geurpiramide van parfums. Dit artikel legt uitstekend uit hoe een parfum is opgebouwd wanneer parfumeurs het creëren. Het toont je ook visueel de levenscyclus van een geur, waarbij de vluchtigheid maar ook de levendigheid van de topnoten wordt geïllustreerd, evenals de rol die hartnoten spelen bij het overbruggen van de topnoten naar de langdurigere basisnoten – de noten die het langst blijven hangen en doorgaans rijk, zwaar en aards zijn. Veel plezier met leren, parfumliefhebbers!