De geschiedenis van parfum is rijk en langdurig, omdat het langzaam aan populariteit won in verschillende delen van de wereld. Al in de oudheid ontpopte parfum zich als de ideale manier om aangenaam te ruiken, de lucht te verrijken met geur tijdens bijeenkomsten en goden in tempels te eren. Bovendien bleek parfum vanwege zijn natuurlijke samenstelling een cruciaal medicinaal hulpmiddel te zijn. Terwijl de Grieken en de Romeinen parfum in de oudheid populair maakten, hebben de Perzen en de Europeanen het in de loop der tijd geperfectioneerd, afhankelijk van de middelen die hen ter beschikking stonden. De moderne parfumerie is ongetwijfeld een prachtige samensmelting van de bijdragen die landen over de hele wereld op verschillende momenten in de geschiedenis hebben geleverd.
Wie maakte het allereerste parfum?
De eerste gedocumenteerde parfumeur of chemicus ter wereld is een vrouw die bekendstaat als Tapputi. Haar bestaan is vastgelegd op een spijkerschrifttablet uit 1200 v.Chr. in het Babylonische Mesopotamië. Ze was een belangrijke figuur in de Mesopotamische regering en religie. Ze was tevens de opzichter van het Mesopotamische Koninklijk Paleis.
Tapputi werkte aan de ontwikkeling van methoden voor het extraheren van geuren, die anderen zouden inspireren om in de toekomst hetzelfde te doen. Ze legde nauwgezet vast wat ze ontdekte en welke technieken ze gebruikte. Aan haar wordt toegeschreven dat ze voor het eerst oplosmiddelen gebruikte om parfum te maken. De apparatuur die zij gebruikte voor het destilleren en filteren van vloeistoffen was de voorloper van de moderne apparatuur voor de parfumproductie. Het is belangrijk op te merken dat naast Tapputi ook andere vrouwen zich bezighielden met scheikunde, zoals uit de verslagen blijkt. Dit kwam waarschijnlijk doordat vrouwen in het vroege Mesopotamië vaak experimenteerden met natuurlijke ingrediënten en verschillende combinaties uitprobeerden.
Hoe werd parfum oorspronkelijk gemaakt?
De vroegste vormen van parfum werden gemaakt met behulp van natuurlijke materialen zoals schors, hout, bladeren, wortels, bloemen en zaden. Men probeerde de geuren uit de natuur te benutten om unieke combinaties te creëren voor verschillende doeleinden. Mirre en wierook werden gemengd tot wierook, terwijl planten zoals roos en pepermunt met oliën moesten worden doordrenkt. Bloemen waren cruciaal bij het maken van vroege parfums vanwege hun kenmerkende, zoete geur. Met de ontwikkeling van handelsroutes werden grondstoffen voor het maken van parfum op grotere schaal toegankelijk. Daardoor ontstonden er parfums met exotische specerijen en kruiden. Bloemen zoals lelies, rozen, jasmijn, lavendel, viooltjes, seringen en lotusbloemen waren populaire toevoegingen aan parfums. Parfums met één geurnoot kwamen in vroeger tijden vrij vaak voor, omdat ze zonder veel gedoe aan de belangrijkste doelen voldeden. Pas met de industrialisering van de parfumproductie en de opkomst van parfumeurs werden er complexere geuren vervaardigd. Aangezien parfum in vroeger tijden uitsluitend beschikbaar en betaalbaar was voor de hogere, adellijke klassen, waren de prijzen exorbitant hoog, afhankelijk van de zeldzaamheid van de ingrediënten en het ontwerp van de verpakking.
Het ontstaan van de Eau de Toilette en de Eau de Cologne
Twee soorten parfum die we tegenwoordig kennen, zijn de Eau de Toilette en de Eau de Cologne. Hun oorsprong gaat helemaal terug tot de periode tussen de 14e en 18e eeuw. Koningin Elisabeth van Hongarije gaf in 1370 opdracht tot het maken van een licht mengsel van geurende oliën met alcohol, dat nu wordt beschouwd als ’s werelds eerste Eau de Toilette. Het verdampte onmiddellijk op de huid en werd het Hongaarse Water genoemd. In 1709 bedacht de Italiaanse parfumeur Giovanni Maria Farina tijdens zijn verblijf in Keulen, Duitsland, de eerste Eau de Cologne op basis van citrusvruchten. Omdat hij zijn vaderland miste, wilde hij de essentie van Italië in een parfum vastleggen; zo creëerde hij uiteindelijk de originele Eau de Cologne, die razend populair werd onder de koninklijke families. Het verfrissende en bloemige product inspireerde een hele generatie parfumeurs om hun eigen varianten ervan te bedenken. Frankrijk, het Europese centrum van de parfum- en cosmetica-industrie, begon al in de 14e eeuw met de teelt van bloemen als grondstoffen voor parfums. Met name Grasse groeide uit tot de parfumhoofdstad van de wereld en kan nog steeds bogen op de aanwezigheid van enkele van de oudste parfumbedrijven die ooit hebben bestaan, zoals Galimard Parfumeur en Molinard Parfumeur.
Hoe hebben islamitische culturen bijgedragen aan de vooruitgang van de parfumerie?
Islamitische culturen omarmden het gebruik van parfum om dezelfde redenen als de Romeinen en de Grieken. Met hun innovaties gingen ze echter nog een stap verder. Ze werkten aan het vinden van de perfecte methode voor het extraheren van geuren door middel van stoomdestillatie en speelden een cruciale rol bij de introductie van nieuwe parfumnoten die later in de westerse parfumerie zouden worden opgenomen. Specerijen, kruiden, harsen, kostbare houtsoorten, ambergrijs en muskus werden steeds populairder dankzij de invloed uit het Midden-Oosten. Het
‘Boek over de chemie van parfum en distillaties
’ van de Arabische filosoof al-Kindi bevatte talloze recepten voor aromatische wateren, geurige oliën en zalven. Het beschreef ook meer dan honderd methoden om parfum te maken. Ibn Sina bedacht daarentegen het proces om oliën uit bloemen te extraheren door middel van distillatie.
Veelgestelde vragen
Wat was de eerste geur die speciaal voor mannen werd gecreëerd?
Het eerste parfum dat speciaal voor mannen werd gecreëerd, heet simpelweg ‘Pour Un Homme’ en is van de hand van Ernest Daltroff, de oprichter van Caron.
